Nu we net een maandje in het nieuwe decennium leven, blik ik doormiddel van een paar onderwerpen terug op het jaar 2019. Met het begin van de stikstofdiscussie, de onvrede over de tekorten in de publieke sector & de verdeeldheid in de samenleving was het een zeer interessant jaar in de politiek.
Verkiezingen & peilingen
In maart van 2019 maakte Nederland zich op voor de Provinciale statenverkiezingen. In de campagne ging het echter bijna heel de tijd over de eerste kamer. Sommige noemden het zelfs ‘’Een Referendum voor het kabinet Rutte”. Hierdoor viel het provinciale aspect wat weg en ging het vooral tussen de VVD en FVD. Uiteindelijk werd Forum de grootste met 13 zetels. Dit succes was groot, maar van korte duur. Want in mei was het tijd voor Europese verkiezingen. Ook hier anticipeerde iedereen een nek aan nek race tussen de nummer 1 en 2 partijen uit de vorige verkiezing. Dit was echter niet het geval. De PvdA werd hier namelijk de grootste met 6 zetels. Gevolgd door de VVD met 4 zetels. De verkiezingen waren achteraf dus erg verassend. Waarbij in maart het EU-kritische en zelfbenoemd klimaat kritische geluid van FvD prominent was, bleek in mei het Pro-EU en het groene geluid terug te zijn. In 2021 zijn er weer tweede kamer verkiezingen. Uit de laatste peiling blijkt dat het land ongekend verdeeld is. Met de VVD PVV allebei op 19 zetels, PvdA op 18 en FvD op 17, lijkt rechts een grote opmars te maken in Nederland.
Stikstofdiscussie
In mei 2019 zette de Raad van State een streep door “PAS” (plan van aanpak stikstof). Hierdoor werden duizenden bouwprojecten stilgelegd en werd het onduidelijk of de huidige manier van landbouw & veeteelt in zijn huidige vorm kon blijven bestaan. Het RIVM (Rijksinstituut voor Volksgezondheid & milieu) kwam hevig onder vuur te liggen. Vooral de boeren waren het oneens met hun berekeningen over het aandeel van de landbouwsector in de stikstofuitstoot. De boeren kregen bijval uit een groot deel van de samenleving. Vooral de rechtse en klimaat kritische partijen stonden hierachter. Andere partijen vonden juist dat de landbouwsector toe is aan vernieuwing en dat het huidige systeem voor zowel dierenwelzijn als het klimaatprobleem totaal onhoudbaar zijn. Doormiddel van meerdere protestacties & manifestaties lieten de boeren hun onvrede merken. Zo stonden ze 3 keer met hun tractoren op het Malieveld, blokkeerden ze door heel het land snelwegen & bestormden ze provinciehuizen. De boeren waren boos. Volgends de berekeningen van het RIVM stootte de landbouwsector zo’n 47% van alle stikstof uit. Dat is ongeveer 100 keer zoveel als de luchtvaart. Overigens zijn de boeren het niet eens met de cijfers. Zij vinden dat er onjuist gemeten wordt en dat ze sinds de jaren 90 al grote stappen hebben genomen om de stikstofuitstoot de verminderen.
Publieke sector
Personeelstekorten, financiële achterstanden & een hoge werkdruk in bijvoorbeeld de zorg, het onderwijs & bij de veiligheidsdiensten spreken veel mensen van een crisis in de publieke sector. Met name het lerarentekort en de ellenlange wachtlijsten in de jeugdzorg hebben veel impact op de samenleving. Sommige kinderen gaan zelfs 4 dagen naar school, omdat er geen bevoegde leerkracht voor de klas staat. En omdat het beroep de laatste jaren niet veel aantrekkelijker meer is geworden zijn veel scholen radeloos opzoek naar een oplossing. Hierdoor was het ongeloof ook groot na het zien van de jaarbegroting. Geen extra geld voor het onderwijs. Er was nog een sector die het zwaar had, namelijk de jeugdzorg. Sinds de decentralisatie in 2015 wat de verantwoordelijkheid voor jeugdzorg & GGZ bij gemeenten neerlegde, is het crisis. Niet alleen werden de taken herverdeeld, ook werd er flink bezuinigd, terwijl er juist meer vraag was naar intensieve Jeugdhulp. In de afgelopen jaren werden de tekorten in de jeugdzorg steeds groter. Vorig jaar kwam er zelfs een brief vanuit alle gemeenten naar Den Haag met de vraag om extra geld om de tekorten te dichten. Dat extra geld kwam er, maar wel incidenteel. De structurele tekorten zijn nog niet opgelost. Zo is er voor veel gespecialiseerde jeugdhulp voor jongeren met multi-problematiek een wachtlijst van 5 jaar. Sommige van deze instellingen hebben al een wachtstop ingezet omdat de wachttijden te lang zijn. Zelfs bij de crisisdiensten voor jongeren met acute mentale problemen (zoals suïcidaliteit) staat er nu een wachtlijst. Minister van Volksgezondheid, Hugo de Jonge lijkt een onmogelijke opgave te hebben. Er is geen inzage in de grootte van de wachtlijsten, geen vooruitzicht op meer geld en geen gelijkgestemdheid over de aanpak ervan. De laatste weken begint het iets te schuiven. De actiegroep “Lijm de zorg” kwam met een manifest waarin 10 punten staan die verbeterd moeten worden in de jeugdzorg & GGZ. Activist Charlotte Bouwman ging actievoeren bij het ministerie. Vanaf maandag 20 Januari zit zij elke dag met een bordje en een zitzak te wachten bij het ministerie om aandacht te vragen voor de wachtlijsten. Het manifest is al meer dan 50.000 keer ondertekend en word binnenkort aangeboden als petitie in de tweede kamer.
Geschreven door Finn Rekveldt
Terugblik-2019 